Bán vé số

Người ta kể, lần nọ
Vào một tối mùa thu,
Ở thủ đô Đan Mạch,
Trời thấp, nhiều sương mù,

Có một người mảnh khảnh,
Đầu đội mũ cao vành
Đang thong thả đi dạo
Dọc bờ sông yên lành,

Một tay cầm cuốn sách,
Tay kia giơ lên trời,
Bắt những bông tuyết nhỏ,
Tuyết đầu mùa, đang rơi.

Bỗng có giọng lí nhí
Vang lạnh giữa trời đêm:
“Bác ơi, cháu xin bác
Mua giùm cháu bao diêm!”

Đó là một bé gái
Tuổi khoảng chín hay mười.
Áo rách, run vì lạnh,
Túi diêm đeo bên người.

Người kia ngồi xuống cạnh,
Kéo nó lại gần mình,
Xoa hai tay cho ấm
Rồi hỏi chuyện gia đình.

Mẹ chết, bố nát rượu,
Nợ, bị đuổi khỏi nhà.
Gia cảnh sa sút hẳn
Từ khi không còn bà...

Ông đưa hết cho nó
Số tiền mình mang theo.
Kể ra không nhiều lắm,
Vì chính ông cũng nghèo.

Rồi ôm nó thật chặt,
Ông đứng dậy, lại đi,
Đầu cứ vương vấn mãi:
Nên tặng nó cái gì?

Một đôi giày thật đẹp,
Một chiếc áo choàng bông?
Ừ, áo choàng cần lắm,
Rất cần trong mùa đông.

Thế mà rồi sau đó,
Vì công chuyện, đi xa
Vì nhiều chuyện khác nữa,
Nên khi quay về nhà

Ông mới nhớ đến nó,
Cô bé nghèo bán diêm
Co ro trong góc phố,
Thu mình giữa bóng đêm.

Ông nháo nhào tìm kiếm,
Chiếc áo bông trên tay.
Và khóc khi biết nó,
Chết trước đấy mấy ngày.

Vẫn bên góc phố ấy,
Ông ngồi, khóc trong đêm.
“Bác ơi, cháu xin bác
Mua giùm cháu bao diêm...”

“Bác ơi, cháu xin bác
Mua giùm cháu bao diêm...”
Lên đầu ông điểm bạc
Rơi những cánh tuyết mềm.

Cả thành phố rực rỡ
Vì đang là Nô-en.
Ông thấy nó đứng đó,
Co ro dưới cột đèn.

Lạnh, sao trời lạnh thế.
Tuyết rơi, lúc một dày.
Lửa, nó cần có lửa,
Sẵn bao diêm trên tay,

Nó quẹt một que nhỏ.
Ấm hơn, ấm hơn nhiều.
Tiếc que diêm quá ngắn,
Nên ấm chẳng bao nhiêu.

Mà trời thì vẫn lạnh,
Tuyết vẫn rơi, và rồi
Nó quẹt thêm que nữa,
Que nữa, que nữa thôi.

Nó biết nếu diêm hết,
Ngày mai sẽ nhịn ăn,
Bố đánh, nhưng vì lạnh,
Đánh thì đánh, không cần.

Sáng hôm sau, nó chết
Còng queo trên mặt đường.
Những mẩu diêm đen xạm
Bên xác nó còn vương.

2
Người đàn ông đang nói
Chính là Andersen,
Một nhà văn vĩ đại,
Một trái tim dịu hiền.

Câu chuyện này tôi đọc
Chắc lúc mới lên mười.
Giản dị và cảm động,
Nó theo tôi suốt đời.

Tôi nợ ông nhiều lắm,
Nhiều hơn một que diêm.
Ông dạy tôi đa cảm,
Thậm chí biết yếu mềm.

Tôi cũng từng đi dạo
Các phố Côpenha,
Có thể chính con phố
Ông đã từng đi qua.

Như ông, tôi thầm khóc,
Đi giữa phố Sài Gòn,
Nghe trẻ bán vé số:
“Chú mua giùm cho con...”

Những tiếng rao vé số:
“Chú mua giùm cho con...”
Sao cứ vang vọng mãi
Giữa các phố Sài Gòn?

Thế đấy, đời thế đấy,
Còn nhiều bé bán rong
Bán diêm, bán vé số,
Làm ta đau quặn lòng.